Không tự ý truyền dịch tại nhà khi mắc sốt xuất huyết

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố (CDC) Hà Nội, trong tuần qua, từ ngày 4/9 đến ngày 11/9, toàn thành phố ghi nhận 359 trường hợp mắc SXH tại 91 phường, xã, trong đó có Hà Đông, Hồng Vân, Bình Minh, Dương Nội, Yên Nghĩa, Dân Hòa, Từ Liêm… Cộng dồn từ đầu năm đến nay, Hà Nội ghi nhận 2.769 trường hợp mắc SXH tại 118 phường, xã, không có ca tử vong. Số mắc giảm 1.280 trường hợp so với số mắc trung bình 5 năm 2021-2025 (4.050 ca) và giảm so với cùng kỳ năm 2023 (11.491 ca).

Trong tuần, thành phố ghi nhận 12 ổ dịch SXH mới tại các phường, xã gồm Bình Minh, An Khánh, Chuyên Mỹ, Dương Nội, Đông Anh, Khương Đình, Nội Bài, Phú Xuyên Thượng Phúc, Tương Mai, Xuân Đỉnh. Cộng dồn năm 2026, Hà Nội ghi nhận 124 ổ dịch, hiện còn 25 ổ dịch đang hoạt động.

Trước diễn biến này, CDC Hà Nội tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh trên địa bàn thành phố nhằm phát hiện sớm ca bệnh, tổ chức khoanh vùng, điều tra và xử lý triệt để khu vực có ca bệnh, ổ dịch. Ngành y tế cũng thực hiện giám sát tại 22 phường, xã có ca bệnh, ổ dịch SXH.

Các Trạm Y tế phường, xã phối hợp chặt chẽ với ngành thú y để theo dõi sát tình hình dịch trên động vật, đồng thời triển khai các hoạt động liên ngành phòng, chống dịch bệnh lây truyền từ động vật sang người.

Theo BSCKII Nguyễn Thanh Bình, Phó Trưởng khoa Vi rút – Ký sinh trùng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, SXH do virus Dengue gây ra, lây truyền qua muỗi vằn Aedes và có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Phần lớn trường hợp diễn biến nhẹ. Tuy nhiên, một số bệnh nhân có thể chuyển nặng với các biến chứng nguy hiểm như thoát huyết tương dẫn đến sốc, xuất huyết nặng, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Đáng lưu ý, giai đoạn nguy hiểm nhất thường xuất hiện khi người bệnh bắt đầu giảm sốt hoặc vừa hết sốt, thường vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Đây là thời điểm hiện tượng thoát huyết tương và giảm tiểu cầu diễn ra mạnh, làm tăng nguy cơ sốc và xuất huyết.

Do đó, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn liên tục, mệt lả, lừ đừ, chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, tiểu ít hoặc khó thở. Việc theo dõi y tế càng cần được thực hiện chặt chẽ đối với phụ nữ mang thai, trẻ nhũ nhi (1 tháng đến 12 tháng), người cao tuổi (> 60 tuổi) và người có bệnh lý mạn tính như suy tim, suy thận, xơ gan, bệnh máu, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính… Theo khuyến cáo, những nhóm này nên nhập viện theo dõi khi phát hiện SXH Dengue.

BSCKII Nguyễn Thanh Bình cảnh báo, có hai sai lầm phổ biến trong quá trình chăm sóc người bệnh SXH. Sai lầm thứ nhất là tự ý truyền dịch tại nhà. Theo bác sĩ, truyền dịch trong SXH phải được chỉ định dựa trên đánh giá lâm sàng và xét nghiệm. Truyền dịch không đúng có thể gây quá tải tuần hoàn, phù phổi cấp hoặc suy tim cấp. Ngược lại, truyền dịch không đủ hoặc không đúng chỉ định có thể không giải quyết được tình trạng thoát huyết tương, khiến tình trạng cô đặc máu trầm trọng hơn.

Sai lầm thứ hai là sử dụng các thuốc hạ sốt, giảm đau không phù hợp như Aspirin hoặc Ibuprofen. Những thuốc này có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết. Người bệnh chỉ nên sử dụng Paracetamol đơn chất theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế. Vì vậy, khi nghi ngờ mắc SXH, người dân không nên tự điều trị tại nhà, tự ý truyền dịch hoặc sử dụng thuốc mà không có hướng dẫn của nhân viên y tế.

Bên cạnh phát hiện sớm và điều trị đúng cách, các biện pháp dự phòng chủ động ngày càng được quan tâm nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các trường hợp diễn biến nặng. Theo BSCKII Nguyễn Thanh Bình, hiện Việt Nam đã có thêm công cụ phòng bệnh chủ động là vaccine SXH. Vaccine là công cụ dự phòng chủ động hiệu quả, nhưng không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng chống muỗi truyền bệnh. Việc kết hợp tiêm chủng với giữ gìn vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng và phòng chống muỗi đốt mới là giải pháp toàn diện nhất.