Con gái 20 tuổi đi khám tâm thần, mẹ lại chỉ cho rằng con quá "nhạy cảm, yếu đuối"

Nữ bệnh nhân 20 tuổi được chuyển sang khám chuyên khoa Tâm thần ở Bệnh viện E (Hà Nội) sau thời gian dài điều trị bệnh lý dạ dày với những biểu hiện sức khỏe bất thường.

Điều khiến bác sĩ Nguyễn Trọng Quân – người khám trực tiếp cho cô gái trẻ chú ý là mẹ bệnh nhân không thoải mái khi con gái được chỉ định sang khám ở chuyên khoa tâm thần.

Theo lời người mẹ, gia đình không thiếu thốn điều gì, bố mẹ lo cho con ăn học đầy đủ, chưa bao giờ áp đặt phải đứng nhất trường, nhất lớp.

Chỉ là càng lớn, con gái càng trở nên nhạy cảm, khó bảo, hay suy nghĩ và đặc biệt là khi yêu đương lại quá mức phụ thuộc. Trong câu chuyện dài của người mẹ, mọi vấn đề dường như đều xuất phát từ chính cô con gái: yếu đuối, hay tự ái và không biết trân trọng những gì bố mẹ đã hy sinh.

Khi được mời sang phòng tư vấn riêng, cô gái im lặng khá lâu rồi nói: “Ở nhà em nói gì, cuối cùng cũng thành lỗi của em”.

Cô kể mình lớn lên trong một gia đình mà cả bố và mẹ đều có chính kiến mạnh, thường xuyên căng thẳng với nhau. Từ nhỏ, cô đã quen với việc quan sát sắc mặt người lớn, cố gắng ngoan và tránh làm mọi chuyện trở nên tồi tệ hơn. Cô buồn thì bị cho là nghĩ nhiều, khóc bị coi là yếu đuối, phản đối thì bị cho là hư hỗn. Vì vậy, bệnh nhân luôn cảm thấy mình là người sai trong nhà.

Theo bác sĩ Quân, lâu dần, cô gái hình thành tâm lý sợ bị bỏ rơi, dễ bấu víu vào các mối quan hệ và khó nhận diện, diễn đạt chính cảm xúc của mình. Đặc biệt trong tình yêu, sự bất an khiến cô dễ phụ thuộc vào đối phương.

Bác sĩ Quân chia sẻ đây là tình huống không hiếm gặp trong thực hành sức khỏe tâm thần. Nhiều cha mẹ dễ chấp nhận khi con mắc một bệnh lý thực thể nhưng lại khó thừa nhận con đang gặp vấn đề về tâm lý. Họ đưa ra nguyên nhân là đứa trẻ hư, yếu đuối, do bạn bè, chuyện yêu đương, điện thoại hoặc vì được chiều quá mức.

Bác sĩ Quân cũng nhấn mạnh, không ai có thể quy chụp mọi rắc rối tâm lý của người trẻ đều do lỗi của cha mẹ. Sức khỏe tâm thần của một người chịu tác động bởi nhiều yếu tố, trong đó có đặc điểm cá nhân, trải nghiệm sống, các mối quan hệ và môi trường xung quanh.

Một đứa trẻ thường xuyên phải quan sát sắc mặt người lớn, sợ làm sai, không được bộc lộ cảm xúc hoặc liên tục cảm thấy cảm xúc của mình bị phủ nhận có thể dần hình thành cách ứng phó thiếu lành mạnh. Khi trưởng thành, những cách ứng phó này có thể tiếp tục ảnh hưởng đến tình yêu, tình bạn và các mối quan hệ xã hội.

Nam bác sĩ này khuyến cáo cha mẹ cũng không nhất thiết phải nhận hết trách nhiệm. Điều cần thiết là đủ bình tĩnh để nhìn lại: Cách mình nói chuyện, đặt kỳ vọng và phản ứng trước cảm xúc của con có điều gì cần thay đổi hay không.

Ở vị trí con trẻ đang gặp vấn đề tâm lý không đơn giản là “yếu đuối” hay “không biết trân trọng những gì mình có”. Nếu mọi biểu hiện bất thường đều bị quy thành “con hư”, trẻ có thể ngày càng thu mình và khó nói ra điều thực sự đang xảy ra bên trong. Khi ấy, không chỉ mối quan hệ gia đình bị ảnh hưởng mà việc nhận diện và điều trị vấn đề sức khỏe tâm thần cũng có thể trở nên khó khăn hơn.

Theo bác sĩ Quân, gia đình có ảnh hưởng sâu sắc tới sự phát triển nhân cách và sức khỏe tâm thần của trẻ. Những tổn thương đầu đời được hình thành từ chính cách giao tiếp hằng ngày trong gia đình nếu không được tháo gỡ sẽ đi theo đứa trẻ đến suốt cuộc đời, biến thành những nỗi sợ vô hình cản trở bước chân các em vào đời.

Do đó, với cô gái 20 tuổi này, nếu phụ huynh thực sự vẫn đóng khung mọi sự bất ổn của con trong hai chữ “con hư” thì những đơn thuốc điều trị tâm lý sẽ mãi chỉ chạm được phần ngọn, chẳng thể nào đi được đến tận cùng của sự chữa lành.