Ung thư tuyến tiền liệt ngày càng đáng lo ngại: Nam giới nên nhớ 1 không, 4 hạn chế và 1 kiên trì

Khi tuổi tác tăng lên, cơ thể nam giới có nhiều thay đổi, trong đó sức khỏe tuyến tiền liệt là vấn đề đáng quan tâm. Nhiều người cho rằng tiểu đêm, tiểu nhiều lần hay tiểu gấp chỉ là biểu hiện bình thường của tuổi già nên thường bỏ qua. Tuy nhiên, một số thay đổi có thể liên quan đến bệnh lý tuyến tiền liệt, nếu kéo dài mà không được chú ý có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, thậm chí khiến bệnh bị phát hiện muộn.

Cần phân biệt rõ phì đại tuyến tiền liệt, viêm tuyến tiền liệt và ung thư tuyến tiền liệt vì đây là những bệnh lý khác nhau. Phì đại tuyến tiền liệt không phải ung thư và cũng không đồng nghĩa với việc chắc chắn tiến triển thành ung thư. Dù vậy, ung thư tuyến tiền liệt vẫn là căn bệnh cần được quan tâm. Theo thống kê ung thư toàn cầu năm 2022, thế giới ghi nhận khoảng 1,467 triệu ca mắc mới và 397.000 ca tử vong do căn bệnh này. Tại Trung Quốc, con số tương ứng là khoảng 134.000 ca mắc mới và 48.000 ca tử vong. Nguy cơ mắc bệnh ở nam giới tăng dần sau tuổi 60. Sự gia tăng số ca bệnh có liên quan đến tuổi thọ, tình trạng già hóa dân số và việc các phương pháp kiểm tra ngày càng phổ biến.

Không nhịn tiểu

Trước hết, nam giới không nên thường xuyên nhịn tiểu. Một số người vì bận rộn công việc nên có thể vài tiếng không đi vệ sinh, dù đã buồn tiểu vẫn cố nhịn. Thỉnh thoảng nhịn tiểu thường không gây hậu quả nghiêm trọng, nhưng duy trì thói quen này trong thời gian dài không có lợi cho sức khỏe. Bàng quang cần được làm rỗng đều đặn; việc nhịn tiểu quá lâu khiến cơ quan này căng đầy, làm tăng nguy cơ khó chịu khi đi vệ sinh. Với người đã bị phì đại tuyến tiền liệt, tình trạng cản trở dòng tiểu vốn đã tồn tại, việc thường xuyên nhịn tiểu có thể khiến tiểu khó, tiểu không hết. Trường hợp nghiêm trọng còn có thể dẫn đến bí tiểu cấp và cần được can thiệp y tế.

Hạn chế 4 thứ

Ngoài ra, nam giới nên hạn chế uống quá nhiều rượu mạnh. Cồn có thể kích thích bàng quang, khiến một số người đi tiểu nhiều lần hoặc buồn tiểu gấp sau khi uống. Những người vốn đã gặp vấn đề về tiểu tiện có thể thấy triệu chứng rõ rệt hơn. Uống quá nhiều rượu nồng độ cao trong một lần còn làm tăng gánh nặng cho gan và hệ tim mạch. Hiện chưa có đủ bằng chứng chứng minh rượu trực tiếp gây ung thư tuyến tiền liệt, nhưng uống nhiều trong thời gian dài rõ ràng không có lợi cho sức khỏe tổng thể. Người đang có triệu chứng liên quan đến tuyến tiền liệt càng nên giảm uống, tốt nhất là không uống rượu.

Nam giới cũng không nên uống quá nhiều cà phê đặc. Caffeine có tác dụng lợi tiểu và kích thích nhất định, có thể khiến một số người tăng cảm giác buồn tiểu hoặc tiểu gấp. Đặc biệt, nam giới trung niên và cao tuổi vốn thường xuyên tiểu đêm nên tránh uống cà phê đặc vào buổi tối vì có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ. Tuy nhiên, cà phê không phải yếu tố đã được xác định rõ là nguyên nhân gây ung thư tuyến tiền liệt và không phải ai cũng cần kiêng hoàn toàn. Điều quan trọng là chú ý phản ứng của cơ thể, giảm lượng cà phê đặc nếu cần và tránh uống ngay trước giờ đi ngủ.

Bên cạnh đồ uống, nam giới cũng cần chú ý đến chế độ ăn. Đầu tiên là không nên ăn quá nhiều đồ cay trong thời gian dài. Ớt chưa được chứng minh là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư hay khiến tuyến tiền liệt chắc chắn phì đại. Tuy nhiên, với người bị viêm tuyến tiền liệt mạn tính hoặc có triệu chứng kích thích bàng quang, ăn quá nhiều thực phẩm cay có thể làm tình trạng khó chịu khi tiểu tiện nặng hơn. Một số người có thể cảm thấy nóng rát niệu đạo, buồn tiểu gấp sau khi ăn nhiều ớt. Nếu vốn đã bị đau khi đi tiểu hoặc tiểu nhiều lần, nên hạn chế những món quá cay.

Nhóm thực phẩm thứ hai cần giảm là thịt đỏ nhiều chất béo, chẳng hạn thịt bò, thịt cừu, thịt lợn nhiều mỡ và các món thịt được chế biến với lượng dầu mỡ lớn. Thịt đỏ không phải thực phẩm cần loại bỏ hoàn toàn vì cơ thể vẫn cần protein, sắt và những dưỡng chất khác. Tuy nhiên, nếu thường xuyên ăn nhiều thịt mỡ nhưng lại thiếu rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt, chế độ ăn có thể mất cân đối. Ăn nhiều chất béo trong thời gian dài còn làm tăng nguy cơ béo phì và rối loạn mỡ máu. Trong khi đó, béo phì có mối liên hệ nhất định với nguy cơ mắc và tiến triển ung thư tuyến tiền liệt, đặc biệt ở nam giới trung niên và cao tuổi có vòng bụng ngày càng tăng.

Vì vậy, thay vì kiêng hoàn toàn thịt, nam giới nên giảm thịt mỡ, thịt chế biến sẵn và thực phẩm chiên rán; đồng thời lựa chọn cá, thịt gà, thịt nạc, trứng và các sản phẩm từ đậu. Mỗi ngày cần bảo đảm lượng rau củ, trái cây phù hợp và có thể kết hợp thêm ngũ cốc nguyên hạt trong các bữa ăn.

Kiên trì thực hiện 1 thói quen

Một điều khác thường bị nam giới bỏ qua là đứng dậy vận động sau khoảng mỗi giờ ngồi liên tục. Nhiều người phải làm việc trong tư thế ngồi suốt thời gian dài, khi về nhà lại tiếp tục ngồi xem tivi hoặc sử dụng điện thoại, khiến mức độ vận động cả ngày rất thấp.

Ít vận động trong thời gian dài dễ dẫn đến béo phì, rối loạn chuyển hóa và không có lợi cho sức khỏe tiết niệu nói chung. Với người đã bị khó chịu ở vùng sàn chậu, duy trì tư thế ngồi quá lâu còn có thể khiến cảm giác khó chịu rõ rệt hơn.

Vì vậy, cứ ngồi khoảng một giờ, nam giới nên đứng dậy vận động vài phút, chẳng hạn đi lấy nước, đi lại trong phòng hoặc thực hiện một số động tác kéo giãn đơn giản. Mỗi ngày cũng nên dành thời gian đi bộ nhanh, đạp xe hoặc tập luyện với cường độ phù hợp. Người trưởng thành có thể tăng dần thời lượng vận động thể chất ở mức trung bình lên khoảng 150 phút mỗi tuần, kết hợp thêm các bài tập sức mạnh. Điều quan trọng là duy trì đều đặn, không đột ngột tập luyện quá sức.

Điều chỉnh lối sống không thay thế việc kiểm tra sức khỏe

Nếu gặp tình trạng tiểu khó, dòng tiểu yếu, tiểu không hết hoặc tiểu đêm tăng rõ rệt, nam giới không nên mặc định đó chỉ là biểu hiện của tuổi tác. Đặc biệt, cần đi khám kịp thời nếu xuất hiện máu trong nước tiểu, bí tiểu hoàn toàn hoặc sốt kèm đau buốt rõ rệt khi đi tiểu.

Sức khỏe tuyến tiền liệt cần được quan tâm lâu dài. Hạn chế nhịn tiểu, giảm rượu mạnh và cà phê đặc, kiểm soát lượng thực phẩm cay và thịt đỏ nhiều mỡ, đồng thời duy trì thói quen vận động là những thay đổi đơn giản nhưng đáng để thực hiện. Quan trọng hơn, điều chỉnh lối sống cần đi đôi với việc chủ động đánh giá nguy cơ và thăm khám khi cần thiết, thay vì đợi đến lúc cơ thể xuất hiện triệu chứng rõ rệt mới bắt đầu lo lắng.