Nữ sinh 15 tuổi liên tục rạch tay sau những đêm thức đến 3h sáng: Bác sĩ chỉ ra điều đáng lo

Điển hình là bệnh nhân N.M.A (15 tuổi), được gia đình đưa đi khám sau khi phát hiện nhiều vết rạch trên cẳng tay. Trước đó, em có biểu hiện thu mình, buồn chán và học tập sa sút rõ rệt.

Theo bác sĩ Nguyễn Việt Hà, Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), M.A vốn là học sinh hiền lành, nhút nhát, hướng nội và gặp khó khăn trong việc hòa đồng, kết nối với tập thể.

Khi bước vào lớp 10, em phải đối mặt với áp lực học tập tăng cao, đồng thời giao tiếp với cha mẹ trở nên căng thẳng. Cảm giác bị kỳ vọng quá sức nhưng không được thấu hiểu khiến M.A dần rút khỏi các mối quan hệ ngoài đời và tìm kiếm sự chia sẻ trên mạng.

Thời gian sử dụng mạng xã hội của em cũng chuyển dần sang ban đêm, kéo dài từ 23h đến 2-3h sáng. Thiếu ngủ kéo dài khiến cơ thể mệt mỏi, khả năng kiểm soát cảm xúc giảm sút. M.A liên tục lướt mạng và tiếp nhận nhiều thông tin tiêu cực.

Tình trạng nghiêm trọng hơn sau khi M.A bị bắt nạt trên trang Confession của trường. Những lời chế giễu xuất hiện liên tục trên điện thoại, trong khi mâu thuẫn với cha mẹ khiến cảm xúc tiêu cực ngày càng dồn nén.

Một đêm, sau cuộc tranh cãi với cha mẹ, M.A nhớ đến những nội dung về hành vi rạch tay từng thấy trên mạng xã hội. Em tìm dao lam và rạch liên tiếp 3 đường trên cẳng tay.

M.A chia sẻ: “Nỗi đau thể xác ngay lập tức làm em dễ chịu hơn, quên đi nỗi đau trong đầu. Giống như một van xả áp suất, nếu không rạch tay lúc đó, em cảm giác đầu mình sẽ nổ tung”.

Sau lần đầu, hành vi tự gây thương tích xuất hiện thường xuyên hơn mỗi khi em căng thẳng. M.A còn chụp ảnh vết thương và đăng ẩn danh vào một hội nhóm kín. Những lời đồng cảm từ cộng đồng mạng khiến em cảm thấy nỗi đau được thừa nhận, nhưng đồng thời có thể khiến em tin rằng đây là một cách giải tỏa phù hợp.

M.A thường mặc áo dài để che vết thương. Em ngày càng thu mình, dễ cáu gắt, buồn chán, mệt mỏi, giảm tập trung, học tập sa sút, tự ti, bi quan về tương lai, ăn uống kém, gầy sút cân và mất ngủ.

Gia đình phát hiện M.A khi em đang định tiếp tục rạch tay và kịp thời đưa đi khám.

M.A được chẩn đoán trầm cảm, đồng thời được theo dõi sát hành vi tự gây thương tích. Sau nhiều tháng điều trị nội trú và ngoại trú, kết hợp tư vấn cho cả bệnh nhân và gia đình về việc sử dụng mạng xã hội, tình trạng của em dần cải thiện.

Mạng xã hội có thể làm tăng nguy cơ tự gây thương tích

ThS.BS Nguyễn Thành Long, Viện Sức khỏe Tâm thần – Bệnh viện Bạch Mai cho biết, hành vi tự gây tổn thương không nhằm mục đích tự sát thường xuất hiện từ tuổi vị thành niên. Người thực hiện có thể tìm đến hành vi này để tạm thời giảm cảm xúc đau khổ, căng thẳng hoặc giải tỏa những khó khăn trong các mối quan hệ.

Dù không có ý định kết thúc cuộc sống, hành vi này vẫn là dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng và làm tăng nguy cơ tự sát về sau.

Theo chuyên gia, hành vi tự gây thương tích không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất mà là kết quả của nhiều yếu tố về tâm lý, sức khỏe và môi trường sống. Trong đó, khó khăn trong kiểm soát cảm xúc được xem là một yếu tố quan trọng.

Mạng xã hội có thể góp phần làm tình trạng này nghiêm trọng hơn thông qua nhiều cách như bắt nạt trực tuyến, so sánh bản thân với người khác, tiếp xúc thường xuyên với nội dung tiêu cực hoặc tham gia các nhóm cổ súy hành vi tự gây thương tích.

Đặc biệt, việc sử dụng mạng xã hội vào ban đêm có thể khiến trẻ thiếu ngủ. Khi thiếu ngủ kéo dài, trẻ dễ mệt mỏi, cáu gắt, khó kiểm soát cảm xúc và đối phó với áp lực trong cuộc sống.

Bác sĩ Long cảnh báo, những trẻ vốn có lòng tự trọng thấp, khó kiểm soát cảm xúc, từng tự gây thương tích, ngủ kém hoặc sử dụng mạng xã hội gần như liên tục sẽ có nguy cơ cao hơn. Bắt nạt trực tuyến, cô lập ngoài đời và thiếu sự chia sẻ với gia đình cũng là những yếu tố đáng lưu ý.

Cha mẹ cần đồng hành thay vì chỉ cấm đoán

Bác sĩ Long cho hay, việc cấm đoán hoàn toàn hoặc quát mắng khi phát hiện trẻ sử dụng mạng xã hội quá nhiều có thể khiến trẻ thu mình và tìm cách giấu giếm cha mẹ.

Thay vì chỉ kiểm soát bằng mệnh lệnh, cha mẹ nên thống nhất với trẻ thời gian sử dụng mạng xã hội, đặc biệt hạn chế sử dụng vào ban đêm. Quan trọng hơn, cần duy trì thói quen trò chuyện, tìm hiểu những gì trẻ đang trải qua trên mạng và ngoài đời.

Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu bất thường như thu mình, mất ngủ kéo dài, học tập sa sút, buồn chán, dễ cáu gắt hoặc xuất hiện vết thương bất thường trên cơ thể, cha mẹ không nên hoảng loạn, quát mắng hay trách phạt.

Thay vào đó, cần bình tĩnh lắng nghe, tạo cảm giác an toàn để trẻ có thể chia sẻ và đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa tâm thần khi cần thiết.

Sự đồng hành của gia đình, giấc ngủ đầy đủ, các mối quan hệ ngoài đời và khả năng điều hòa cảm xúc tốt có thể trở thành những “lá chắn” giúp trẻ giảm phụ thuộc vào không gian mạng và ứng phó tốt hơn với áp lực.